• بیشتر بدانید:پلتفرم نانوفناوری انقلابی در تشخیص بیماری‌ها ایجاد می‌کند
• لینک مفید:نانوبادی‌ها درمانی برای افسردگی مقاوم به درمان
• بیشتر بخوانید:گسترش مرزهای کشف دارو

ویژگی‌های ADHD و اوتیسم در دهه گذشته تغییر کرده است

مطالعه‌ای که توسط «مؤسسه بهداشت جهانی بارسلونا» (ISGlobal) و «دانشگاه آرهوس» هدایت شده است، نشان می‌دهد که کودکان و نوجوانانِ امروز در دانمارک که ابتلای آن‌ها به «اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی» (ADHD) یا «اختلال طیف اوتیسم» (ASD) تشخیص داده شده است، در مقایسه با کسانی که یک دهه پیش این تشخیص را دریافت کرده بودند، ویژگی‌های مشترک بیشتری با همسالان خود در جمعیت عمومی دارند.

یافته‌ها حاکی از آن است که افزایش موارد تشخیص‌داده‌شده در دهه گذشته، علاوه بر تغییرات احتمالی در خطرِ زمینه‌ایِ ابتلا به این عارضه‌ها، ممکن است دست‌کم تا حدی بازتاب‌دهنده تغییراتی در ویژگی‌های افرادِ دریافت‌کننده این تشخیص‌ها باشد.

این مطالعه در نشریه «JAMA Psychiatry» منتشر شده است.

تغییر در ویژگی‌های افراد تشخیص‌داده‌شده

سال‌هاست که پژوهش‌ها نشان می‌دهند برخی ویژگی‌ها در میان افراد مبتلا به ADHD (اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی) یا ASD (اختلال طیف اوتیسم)، نسبت به جمعیت عمومی، شایع‌تر هستند.

این ویژگی‌ها شامل مواردی همچون عوامل مرتبط با بارداری و زایمان، مانند تولد زودرس و وزن کم هنگام تولد، عوامل خانوادگی و اجتماعی-اقتصادی، مانند سطح تحصیلات یا درآمد پایین‌تر والدین، سابقه اختلالات روانی در والدین و استفاده بیشتر از خدمات درمانی پیش از تشخیص بیماری است.

پژوهشگران برای بررسی اینکه آیا ویژگی‌های افراد تشخیص‌داده‌شده در گذر زمان تغییر کرده است یا خیر، داده‌های مربوط به بیش از ۲.۱ میلیون کودک و نوجوان ساکن دانمارک را تحلیل کردند.

آن‌ها اطلاعات بیش از ۷۱ هزار فرد را که بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۲ تشخیص ADHD یا ASD دریافت کرده بودند، با بیش از ۷۱۳ هزار هم‌سالِ فاقد این تشخیص‌ها مقایسه کردند.

نتایج نشان می‌دهد که اگرچه احتمال بروز این ویژگی‌ها در کودکان و نوجوانانِ دارای تشخیص ADHD (اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی) یا ASD (اختلال طیف اوتیسم) همچنان بیشتر از همسالانشان بود، اما این تفاوت‌ها در طول دوره مطالعه به‌تدریج کاهش یافت.

برای مثال، ۱۰ سال پیش، احتمال تشخیص ADHD یا ASD در کودکانی که با وزن کم متولد شده بودند، ۵۴ درصد بیشتر از کودکانی بود که با وزن طبیعی به دنیا آمده بودند؛ اما در پایان دوره مطالعه، این اختلاف به ۱۷ درصد رسید.

کاهش‌های مشابهی نیز در موارد تولد زودرس و چندین شاخص محرومیت اجتماعی-اقتصادی مشاهده شد.

مگنوس الیاس تارپ، دانشجوی دکترا در دانشگاه آرهوس و نویسنده اصلی این پژوهش، می‌گوید:«پیام اصلی این نیست که این عوامل خطر دیگر اهمیتی ندارند. آنچه ما دریافتیم این است که افرادی که در سال‌های اخیر تشخیص این اختلالات را دریافت کرده‌اند، شباهت بیشتری به جمعیت عمومی دارند تا کسانی که یک دهه پیش همین تشخیص‌ها را دریافت کرده بودند.»

دیدگاهی جدید درباره افزایش تشخیص‌ها

بیشتر تحقیقات در مورد ADHD و ASD بر این موضوع متمرکز بوده‌اند که چرا تشخیص‌ها در حال افزایش هستند یا بر شناسایی عواملی که خطر ابتلا به این بیماری‌ها را افزایش می‌دهند.

این مطالعه سؤال متفاوتی می‌پرسد: آیا ویژگی‌های افرادی که این تشخیص‌ها را دریافت می‌کنند نیز در طول زمان تغییر کرده است؟

نویسندگان معتقدند که این تغییر ممکن است منعکس‌کننده عوامل متعددی باشد، از جمله آگاهی بیشتر از ADHD و ASD، بهبود شناسایی توسط مراقبت‌های بهداشتی و خدمات آموزشی، دسترسی گسترده‌تر به ارزیابی تشخیصی یا تغییرات در آستانه‌ای که در آن ویژگی‌های عصبی-رشدی از نظر بالینی مختل‌کننده در نظر گرفته می‌شوند.

اگرچه این مطالعه نمی‌تواند سهم نسبی هر یک از این عوامل را مشخص کند، اما نشان می‌دهد که افزایش موارد تشخیص‌داده‌شده را نباید صرفاً به‌عنوان شاهدی بر افزایش شیوع واقعی (یا نرخ بروز) اختلال بیش‌فعالی-نقص توجه (ADHD) یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) تلقی کرد.

اولگور پلانا-ریپول، پژوهشگر مؤسسه ISGlobal و دانشگاه آرهوس و نویسنده ارشد این مطالعه، می‌گوید: «یافته‌های ما به درک بهتر دلایل افزایش چشمگیر تشخیص‌های ADHD و اوتیسم در سال‌های اخیر کمک می‌کند.»

او می‌افزاید: «این یافته‌ها نشان نمی‌دهند که این اختلالات بیش از حد تشخیص داده می‌شوند یا شدت آن‌ها کاهش یافته است؛ بلکه حاکی از آن هستند که جمعیتِ دریافت‌کننده این تشخیص‌ها در گذر زمان تغییر کرده است و هنگام تفسیر روندهای کنونی، باید این نکته را مد نظر قرار داد. برای تعیین اینکه آیا می‌توان این یافته‌ها را در سایر کشورها نیز تکرار کرد، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.»

پیامدها برای پژوهش و برنامه‌ریزی خدمات

به گفته پژوهشگران، این یافته‌ها پیامدهای مهمی برای تفسیر روند شیوع اختلال بیش‌فعالی-نقص توجه (ADHD) و اختلال طیف اوتیسم (ASD) و همچنین برنامه‌ریزی برای خدمات درمانی، آموزشی و اجتماعی دارند.

نتایج همچنین حاکی از آن است که برخی از بهبودهای گزارش‌شده در مطالعات اخیر پیرامون پیامدهای وضعیت افراد مبتلا به ADHD یا ASD، ممکن است تا حدی بازتاب‌دهنده تغییراتی در ویژگی‌های جمعیتِ تشخیص‌داده‌شده باشد، نه تغییراتی در سیر پیش‌بینی‌شدۀ (پروگنوز) خودِ این اختلالات.

 

تاریخ:1405/6/22

مهسا نعمتی